فاصله دوم کوچک(بقیه)(minor second)

این فاصله متشکل از نیم پرده است. در متون قدیم موسیقی ایرانی این فاصله(بقیه) نام داشت و با حرف اختصاری(ب) نشان داده می شود. تمرینات زیر را که در جهت ایجاد توانایی برای سرایش فاصله دوم کوچک است سرایش کنید. در ابتدا هر تمرین را با ساز اجرا کرده و به اصوات فقط گوش فرا دهید. سپس همان تمرین را مجددا با ساز اجرا کرده و همراه با ساز اصوات را تقلید کنید. پس از اینکه همه نمونه ها را بارها با ساز اجرا کردید و در سرایش آنها مسلط شدید، فقط نت اول هر نمونه را از ساز کوک گرفته و نت شنیده شده و بقیه نت های آن تمرین را خودتان و بدون کمک ساز سرایش کنید. پس از هر بار اجرا، با ساز چک کنید و اگر اشتباه کرده بودید، اشتباه خود را اصلاح کنید. توجه داشته باشید که در روند یادگیری سرایش، تمرین روزانه شرط اول است.

تمرینات فاصله دوم کوچک

تمرینات برودری زیر را که جهت ایجاد توانایی برای سرایش فاصله دوم کوچک است، ابتدا با ساز و سپس بدون کمک ساز سرایش کنید. پس از انجام تمرینات قبل و تسلط بر آنها باید بتوانید از هر نتی که می شنوید، یک فاصله دوم کوچک به صورت بالارونده و پایین رونده سرایش کنید. برای این منظور نت های مختلفی را به صورت تصادفی با ساز اجرا کرده و نت شنیده شده به اضافه یک فاصله دوم کوچک به صورت پایین رونده و بالارونده را تمرین و سرایش کنید.
پس از اینکه در سرایش فاصله دوم کوچک به صورت بالارونده و پایین رونده مسلط شدید، از این مرحله عبور کرده و به تمرین فاصله دوم بزرگ که در ادامه خواهد آمد بپردازید. عدم تثبیت فواصل کوچکتر در ذهن و ورود به سرایشِ فواصل بزرگتر باعث سردرگمی در آموزش می شود، بنابراین حتما پس از تسلط کافی در اجرای فاصله دوم کوچک، وارد مرحله اجرای فاصله دوم بزرگ شوید.

فاصله دوم بزرگ ( طنینی )( ط )( Major second)

فاصله دوم بزرگ فاصله ای یک پرده ای است. در متون قدیمی این فاصله(طنینی) نام داشت و با حرف اختصاری(ط) نشان داده می شود. تمرینات زیر در جهت کسب توانایی برای اجرای فاصله دوم بزرگ است. نمونه های زیر را ابتدا با ساز اجرا کرده و هر نمونه را ابتدا خوب بشنوید و سپس به تقلید هر تمرین به همراه ساز اقدام نمایید. تمرینات فاصله دوم بزرگ به صورت بالارونده:

تمرینات دوم بزرگ پایین رونده :

تمرینات برودری زیر را که شامل فاصله دوم بزرگ به صورت بالا رونده و پایین رونده است سرایش کنید. تمرینات را در ابتدا با ساز اجرا کرده و آن ها را خوب بشنوید و سپس اقدام به سرایش به همراهی ساز نمایید. پس از اجرای همه تمرینات بالا، اکنون آنها را بدون کمک گرفتن از ساز اجرا کنید. برای این منظور فرکانس اولین نت هر تمرین را از ساز بگیرید و سپس بدون ساز بقیه نت های آن تمرین را اجرا کنید.
پس از پایان هر تمرین، با ساز چک کنید که آیا درست خوانده اید یا خیر! اگر اشتباه کرده بودید مجددا با کمک ساز سرایش کرده تا فاصله مذکور را فرا بگیرید. بعد از انجام تمرینات قبل باید بتوانید فاصله دوم بزرگ را از هر نتی به صورت بالارونده و پایین رونده اجرا کنید.
برای این منظور نت های مختلف را به صورت تصادفی با ساز اجرا کرده و نت شنیده شده را به همراه فاصله دوم بزرگ بالارونده و پایین رونده اجرا کنید.

سرایش فواصل دوم کوچک و دوم بزرگ به صورت زنجیره متصل

تمرینات بعد، از فواصل دوم کوچک و دوم بزرگ تشکیل شده است. این تمرینات فاقد ملودی بوده و فقط در جهت ایجاد توانایی بیشتر برای اجرای فواصل است. در ابتدا با همراهی ساز سرایش کرده و سپس نت اول را از ساز کوک گرفته و بقیه درجات را بدون ساز سرایش کنید. روی بعضی از نت ها مکث نموده و صدای خود را با ساز چک کنید و در صورت تفاوت، آن را اصلاح کنید و مجددا تمرین را از ابتدا سرایش کنید.